Каныш эне бир жума бою күттү, издеди, чарчап-чаалыкты, көзү талыды. Бул убакта Медет Көлгө үйүнө кеткен кез болчу. Эненин алдынан чыкканда тааныбай өтүп кетип, эртеси эле Феруза аны жетелеп алып кетип аллейге чыкпай калган болчу. Келгенине он беш күнгө таяп калса да уулунун дайынын биле албаган Каныш эне сарсанаага батып: "ботом эмнеси болсо да аман-эсен болгой эле, биртике тыйынымды дагы коротуп алдым, как талаада кала элете үйгө кете берсемби, алда-а кудай аа-ай пешенем тайкы тура, жалгыз уул берип тирүүлүктө анын азап-тозогун тартып жүрүп өтөмүн го, деги бир жалгызымды аман көрүп небере эркелетер күнүм бар бекен?!" деп зар ойлоп жүрдү. Бир кезде Ош базарынын ичинде арасында баратып жан чөнтөгүнө бирөөнүн кол салганын байкап кыйкырып калды:
- Оо-ой кокуйгүн, алды-ы, акчамды алып койду айланайындар! - деп көп элдин ичинен суурулуп четке чыгып, каткан жеринен караса акчасы жок. Ошондо эстеди, жана тамактанганда жан чөнтөгүнө салганын. Ошентип эне жарым тыйын акчасы жок кала берди. Эки саат мурун ар кимге боору ооруп: "ушулардын батасы тийип уулумду таап алаармын" деп кайыр-садага берип жаткан эне эми өзү мусаапыр боло түштү. Баякы бакылдап баатыр сүйлөгөн Гүлнар да ага көрүнө бербеди. "Ал кызын тапты бекен" деп ойлоду эне. Канчалык ыйлап-сактап ар кимден сурамжыласа да уулум тааныган бирөө чыкпады. Айласы куруп, аргасы кеткенде Гүлнардын сиңдисинин үйүнө бармай болду. Кайра өз оюнан өзү баш тартып, жакынкы арадан эптеп жатакана издеп көрүүнү чечти. Анткени бир жолу барган үйүнө маршурткага түшүп баргандан кийин бир топ басууга туура келет. Ошондуктан эненин ою: "кыргыз баласы бейтааныш болсо да кудайы конокту кабыл албай койбойт, сөзсүз бир кыргыз чыгаар, ал турсун кары киши экен деп сыйлап бир түнгө түнөтөөр?" деп ойлоп ар бир көчөлөрдү кыдырды. Жадагалса кардынын ачканын айт, эртең менен тамактанган бойдон акчасын алдырып ийисе да баарына кайыл болуп уулун издеп жүрө берип кеч киргенин байкабай да калды. Ал алы куруп адегенде эле Кыялдын алды жагындагы көчө менен барып Зеленая көчөсүнө түшүп эшик тыкылдатып кирди. Биринчи эшиктен эле жоо-жолпусунан келген аял чыга калды. Аны көргөн эне сүйүнүп кетип:
- Айланайын, акчамды алдырып ийип көчөдө калдым, бир түнгө түнөп кетейин, кудайы конокмун! - деди эне үмүттүү.
- Сага окшогон кудай коноктордон тажап бүттүм, барчы ары, жолдо жүргөн "бомжду" кудайы конок деп жаткыра берсем мага ким акча төлөмөк эле! - деп эшигин тарс жаап кирип кетти.
Каныш эненин бүткөн бою муздак суу сепкендей муздап барып кайра эсине келди да: "кой минтип тура берсем түнгө калам, эптеп бир жай табайын" деп ойлонуп андан ары дагы бир эшиктин каалгасын какты. Ал эшик көптө барып ачылды да жаш кыз баш бакты:
- Ким керек?
- Кызым, бир эле түнгө, корооңо эле киргизип кой, түнөп алайын, акчамды алдырып ийип, - деп муңканып барып сүйлөй албай тамагын жаш бууп каргылданып кетти.
- Акчаңды алдырсаң эмне кылайын, мага милдет кылбай жолуңа түшчү! - каалгасын жаап ичинен илгени угулуп турду.
Кызым, бир түнгө ырайым кыл, мендей чоң энең же эжең бардыр… - эненин айтканын жоопсуз кылды.. бир азга чыгабы" деп үмүттүү турду да андан ары жөнөдү.
Бир топко барып дагы бир эшикти такылдатты. Андан орус аял чыкты да:
- Что вам надо? - деди эшигин ачып ачпай.
- ?..
- Оо ужас, нет-нет, уйдите! - деп ал дагы эшигин тарс жаап алды.
Үмүтүн үзгөн Каныш эне алсыз сенделип андан ары карай жол улап, бул жашоодон көңүлү калгандай кетип бара жатты. Бул убакта жайкы саратандын түнкү он бири болуп калган эле. Андан кийин эле эне эшик каккан жок. Бир топ басып барып, басууга дарманы калбай калганда бир короонун түбүнө, талдан көрүнбөй турган жерине олтуруп таңды күтүүгө мажбур болду. Анткени эне эртең мененки боюнча оозуна наар албагандыктан алы куруп, бул турмуштан, бу жашоодон тажап, айтып келчү ажал болсо азыр алып кетсе да кайыл боло короонун дубалына жөлөнүп олтуруп калды. Бирок жашоо деген миң кырдуу эмеспи, эмеле ажал келсе даяр турганы менен анын бир ою: "оо кудай жалгызымдын жүзүн көрүп, үнүн угуп, ошонун колунан тамчы суу ичсем арман жок эле" деп ойлонуп олтуруп көзү уйкуга кеткенин сезбей да калды.
Эртең менен калдыр-шалдыр эткен дабыштан ойгонуп кетсе таң аппак агарып калыптыр, эне ошондо уйкунун ары жогун сезди. Болбосо өмүрүндө талаада, кара жердин үстүндө олтурган жан эмес эле минтип как жерде мемиреп уктаганын кара, чарчаган экен көрсө. Ордунан туруп, этек жегин кагып өйдө болду да кайрадан базарды көздөй жөнөдү илкип. Бул жолу уулун издөөдөн мурун кара курсактын камын көрүүнү ойлоп турду эне: "эптеп бирдеме өзөк жалгап алсам анан дагы кечке издесем, уулум алдымдан жарк этип чыга калса айылга кетип, мал-салдын барында үйлөнтүп-жайлантып койсом" деп, эне базардын күү-шаасына жеткиче ушул ойлорго берилип өзүнчө кыялданып баратты. Эненин жанына беш, алты жаштагы бала келип:
- Эне кайыр-садака бериң? - деп тура калганда эне эмне дээрин билбей туруп анан:
- Алда-а айланайын ай-яа-аа, азыр сен эмес өзүм да карыпмын, мага берээр киши жок… - деп алакан жайды да: "мен деле бир жерде олтуруп кайыр сурасамбы, бир аз тыйын түшсө айылга барып мал-жанды түгөлдөп, семизинен сатып пул кылып келип анан издесемби, үй-жайга ууру кирбеди бекен?" деп ойлонуп, анан "Берекет" базарынын оозуна туруп: "Айланайындар, кайыр-садагаңарды айабагыла мендей карыптан" деп жатты. Кээ бири: "жакшына эле кийинген кемпир экен" десе кээ бири: "мындайлар алдамчы, азыр кайырчылар миллионер болуп жатпайбы? " деп кетип жатты. Ал эми кээси үндөбөй бир сомдон берип өтүп атышты. Ошентип Каныш эне кайырчылык кылып түшкө чейин туруп бир аз тыйын түшкөндө арзан тамак-аш саткан жерге барып тамактанды. Тамактангандан кийин баса албай калса болобу? Көпкө олтуруп анан акырындан басып кайра дагы баягы жерге барып:
- Айланайындар мендей карыпка жардам бергиле! - деп тура берип, анан буту-колу сыздап ооруп башы тегеренгенде басып кетти да, эптеп жылуу түнөк издеп жөнөдү. Ал баратып Гүлнардын сиңдисинин үйүнө кетчү маршуртканын номерин эстей калды да аялдамага келип көп күтпөй эле жөнөп кетти. Каныш эне мугалим болгондуктан баарын түшүнчү. Тез эле көздөгөн үйүн таап алды. Гүлнар ал кезде айылга кеткен экен. Ошол күнү эне шаарга келгенден берки көргөн азап-тозогун айтып олтуруп акчасын жоготуп өзү мусаапыр болуп калганын кеп кылып зээни кейип:
- Ушул азапты жаратканына жараша уулумду таап алганымда болбойт беле? - деп көзүнүн жашын жоолук учу менен аарчып алды.
- Кейибеңиз эне, эжем да ошентип жүрүп зорго кызын таап кетти, - деди Гүлнардын сиңдиси. Анын бул айтканы калп эле, Гүлнар кызын таппай кеткен, кайра келээрин айткан болчу, - Ашыкпаган арабакеч араба минип койон уулаган тура эне, ар нерсенин сааты болот, көп эле кейий бербеңиз.
- Кейибей кантип чыдайм айланайын, өзүм алтымыш сегиздемин, менин жашымда балпайып гана төрдө олтуруум керек эле го?! - эне көзүнүн жашын шыпырып алды да ордунан туруп жатууга кам урду. Эртеси ал эрте туруп алып кайрадан көчөгө чыкты, эки көзү пьяный аллейдегы бомждордо, аракечтерде, алар улам стакан көтөрүп алган аялдарга барып жалынып-жалбарып жатып тамчыдай болгон немени жутуп алып ыраазы боло басып кетет да тигиндейректе туруп калышат. Каныш эне аргасыз дагы баягы көнгөн жерге келип туруп калды.
Эне негедир ал күнү үндөбөдү, тура берди өткөн-кеткенди карабастан, көздөрүндө ызалуу жаш тегерене жүзүндө көңүл чөккөн армандуу санааркоо билинип турат.
Ошол күнү түш оогончо туруп буту уюп, алы кетип алсырап, эми тамактанууга жөнөгөн турса айылдаш такси айдаган жигит жолугуп калды.
- Ой энеке эмне кылып жүрөсүз биерде, Медет сизди таппай жүрөт эле, көрдүңүзбү?
- Кайдан айланайын, кайда жүрөт, аман-эсен бекен кулунум, ошону издеп… - деген эне боздоп ыйлап жиберди! - Качан көрдүң аны?
- Үч күн мурун жолуккам.
- Оозуңа май, оозуңа май айланайын, деги жакшынакай эле бекен? - Эне: "эмне деп ийээр экен, ичет экен, жүдөп калыптыр деп айтаар бекен?" деп ойлонуп жиберди.
- Жакшынакай эле, иштеп жүрдүм дейт.
- Каралдым ошондой эле болсо экен, аман-эсен болсо болду айланайын, сүйүнчүңө бир кой садага, эми мени ала кет кагылайын, - эне аны суроолуу карады. Оюнда "албай койобу" деп ойлоп жатты.
- Мейли ала кетейин, уулуңузга жеткирип койойун, - ал "бир кой берейин" дегенди угуп жыпылдап жиберди.
Каныш эне жол киресин үйгө барганда мал сатып бермей болуп айылга келди. Келип эле шашкалактап үйүнө кирбей коңшу-колоңдорун кыдырып кирди.
- Ой айланайындар, уулумду көрдүңөрбү, кайда кеткенин билбейсиңерби?
- Кечөө сиздин шаарга кеткениңизди угуп, ал да шаарга кайра кетпедиби, - деди эшиктеш коңшусу.
- Олдо-оо кудай ай, биртике күтө турса болбойт беле, эми кайра качан келээр экен, айтпадыбы?
- Жок, айткан жок - дегенде Эненин шаабайы сууп туруп калды.
Аргасы кетип үйүнө кирип үй ичи түгөлдөп кирди. Үй ичи түгөл экенин көрүп коңшуларына ыраазы болуп турду эне: "байкуштар жакшылап кайтарып турган экен, болбосо жарым айдан ашык убакыттан бери үй ичинен калмак эмес" деп. Анан: "Күтпөсө арга канча, келип калаар" деп ойлуу олтуруп калды эне. Эмки үмүтү, оюнун баары эле: "Медет келсе, эптеп аман-эсен көзүнө көрүнсө аны дароо үйлөнтүшүм керек" деп жатты.
Бирок канчалык убакыт өтсө да Медет кечигип жатты. Эненин чыдамы кетип канчалык өзүн карманса да уулун көрүүгө ашыгып бирок элдин көрдүм дегенин жалгандай сезе баштады. "Эмнеси болсо да жалгызымды аман-эсен көргөзө көр" деп жаратканга жалынып жүрдү. Бирок андан эч дайын чыкпай кечигип жатты.
Сайт жөнүндө: ► Бул айылда негизинен кыргыз гезиттери электрондук тиркеме түрүндө жарыяланат. ►Архивге, емейлге жана редакцияга шилтемелер
ошол гезиттин башбарагында берилген. ► Жеке макала жарыялоого буйрутмалар кабыл алынат.
Сведения о сайте: ► На сайте публикуются в основном кыргызскоязычные газеты
в виде электронных подшивок данных газет. ► Ссылки на архивы, емейл и данные о редакции указаны на главной странице конкретной газеты. ►Принимаются заказы на публикацию частных статей.
